Οι φίλοι του μπλοκ

Πέμπτη, 20 Δεκεμβρίου 2007

Χρόνια πολλά - Ευτυχισμένο το 2008

Κάλαντα στην Χώρα
φωτογραφία Γιάννης Δεσποτίδης

Παρασκευή, 14 Δεκεμβρίου 2007

Ένα «μαντείο» στα Θολάρια

Θολάρια μου, Θολάρια μου, Θολάρια μου, Θολάρια,
κοντά σας να βρισκόμουνα τα μαγεμένα βράδια...


Γράφει ο συγγραφέας Κώστας Αρκουδέας στο μυθιστόρημά του "Ο πειρατής" που εξελίσσεται στην Αμοργό:


«Η Άννα προερχόταν από το χωριό Θολάρια και αυτό, για όσους ζούσαν στην Αμοργό, σήμαινε πολλά. Οι Θολαριανοί ήταν άνθρωποι ανοιχτόκαρδοι, εργατικοί και γλεντζέδες. Σπάνια κοιμόντουσαν, επειδή είτε θα δούλευαν στα χωράφια τους είτε θα τα έπιναν σε καμιά ταβέρνα. Είχαν καθαρά μεσογειακό ταμπεραμέντο και μια φυσική αισιοδοξία που τους έκανε να ξεχωρίζουν. Ένα γλέντι με μαντινάδες και μερικά ποτηράκια με ρακόμελο ήταν αρκετά για να βάλουν στην μπάντα τις δυσκολίες και τις αναποδιές της ζωής».


Η αλήθεια είναι ότι τα Θολάρια αποτελούν κάτι ξεχωριστό. Και όχι μόνο τα καλοκαίρια με την καταπληκτική τους θέα και την εξίσου καταπληκτική νυχτερινή τους ατμόσφαιρα. Υπάρχουν ακόμα (υπήρχαν για την ακρίβεια) ιδιαίτερα έθιμα και αντιλήψεις στα Θολάρια. Γι’ αυτόν τον λόγο, ο παπά Δημητράκης Πράσινος φρόντιζε να πηγαίνει στα Θολάρια τους ξένους επιστήμονες που επισκέπτονταν την Αμοργό στα τέλη του 19ου αιώνα.


Ερωτικό φίλτρο


Ο άγγλος Τζέημς Μπεντ διηγείται ότι στα Θολάρια μία γυναίκα του αποκάλυψε το μυστικό του ερωτικού φίλτρου, με το οποίο κάθε κορίτσι θα έκανε να την παντρευτεί ο άντρας της καρδιάς της.


Την ίδια εποχή, γύρω στο 1895, ο Θολαριανός Νικόλαος Δ. Γάσπαρης (που αργότερα θα γίνει διευθυντής της Αστυνομίας Αθηνών) διηγείται τις μαντικές τεχνικές που υπήρχαν στα Θολάρια και μας πληροφορεί για το πώς η κυρά Ειρήνη προφήτευε το μέλλον.


Μια γυναίκα που η δουλειά της ήταν να βόσκει κατσίκες, γράφει ο Γάσπαρης, είχς σκαρώσει ένα μαντείο στα Θολάρια. Η Ειρήνη, που την αποκαλούσαν «αγαθή» ή «παραστιά» είχε ρυπαρή όψη και ισχυριζόταν ότι είχε ένα χειρόγραφο μαντικό βιβλίο με 30 σελίδες, που το είχε γράψει με το χέρι του ο ίδιος ο Χριστός.


Πηγαίνει όποιος θέλει να πάρει την μαντεία στο σπίτι της Ειρήνης. Το σπίτι είχε δύο «πάγκους», έναν σοφά και δύο εικόνες. Η Ειρήνη θυμιάζει τις εικόνες, ψάλει διάφορες ευχές της Αγίας Τριάδας και του Άϊ Γιάννη του Χρυσόστομου, λέει το «πάτερ ημών», κάνει το σταυρό της και στο τέλος ρίχνει ένα κόκκο στάρι πάνω σε μία σελίδα του βιβλίου της που έχει αριθμημένα τετράγωνα. Μετά βρίσκει τον αντίστοιχο αριθμό στο μαντικό περιεχόμενο του βιβλίου της και λέει την προφητεία της που είναι πάντοτε σαφής και αόριστη.


Ο Γάσπαρης γράφει ότι τις μαντείες της Ειρήνης τις πιστεύουν κυρίως οι γυναίκες, που στην διάρκεια της τελετής στέκονται με θρησκευτική ευλάβεια και σταυροκοπιούνται διαρκώς. Πολύ ενδιαφέρον είναι ότι η Ειρήνη δεν έπαιρνε χρήματα. Ο Γάσπαρης μας πληροφορεί ότι ένα παρόμοιο ιδιωτικό μαντείο λειτουργούσε στα χρόνια του και στον Στρούμπο.


Η μαντική τεχνική της θολαριανής Ειρήνης βασιζόταν στο ριχτάρι (ή ρικτολόγιον), που ήταν σε χρήση από την βυζαντινή εποχή. Το ριχτάρι ήταν ένα χειρόγραφο τετράδιο. Σε μια σελίδα του υπήρχε μία σχάρα με αριθμημένα τετράγωνα. Κάθε αριθμός τετραγώνου αντιστοιχούσε σε αριθμημένα αποσπάσματα από χριστιανικά κείμενα, που ήταν γραμμένα στις άλλες σελίδες. Ο «μάντης» έριχνε ένα κουκί, ένα ρεβύθι ή ένα στάρι στην σχάρα με τα αριθμημένα τετράγωνα. Έβλεπε τον αριθμό που πάνω του έπεφτε το ρεβύθι και μετά πήγαινε και διάβαζε το ιερό απόσπασμα που είχε τον ίδιο αριθμό κι έλεγε την μαντεία του.


Ένα τέτοιο ριχτάρι είχε στην κατοχή του ο παλιός γυμνασιάρχης μας κ. Μιχάλης Μωραϊτάκης, που ανήκε στο παππού του Νικήτα Πράσινο. Το ριχτάρι αυτό στο τέλος του είχε την ακόλουθη εγγραφή: «την 22 οκτωβρίου 1847 Μιχαήλ Η. Νομικός».


Ο κ. Μ. Μωραϊτάκης παραχώρησε το αμοργιανό ριχτάρι το 1956 στον καθηγητή του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γεώργιο Α. Μέγα, ο οποίος το σχολίασε και το δημοσίευσε το 1959 στην Επιστημονική Επετηρίδα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (σελ. 206-216).


Από το δημοσιευμένο αμοργιανό ριχτάρι αποδεικνύεται ότι η περιγραφή που κάνει ο Ν. Γάσπαρης είναι ακριβής.


Η λαϊκή παράδοση των Θολαριών διέσωσε και μια ενδιαφέρουσα παραλλαγή του πανάρχαιου μύθου για την εξημέρωση του αμπελιού και την δημιουργία του κρασιού. Την κατέγραψε το 1964 ο Στέφανος Δ. Ημελλος, ερευνητής του Λαογραφικού Αρχείου της Ακαδημίας Αθηνών...

Τρίτη, 11 Δεκεμβρίου 2007

«'Ατυχες ψυχές», ένα σχόλιο των μαθητών του Δημοτικού Σχολείου της Χώρας


Σχολιάζουν οι μαθητές της Δευτέρας (Β’), Τρίτης (Γ’) και Τετάρτης (Δ’) τάξης του Δημοτικού Σχολείου Χώρας Αμοργού.


Την Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 καταπατήθηκε από άγνωστο οδηγό μία μαύρη γάτα κοντά στον υποσταθμό της ΔΕΗ. Λέτε ο οδηγός αυτός να την πάτησε για να μην του φέρει γρουσουζιά; Άραγε, τι συνέβη αλήθεια; Κανείς δε γνωρίζει με σιγουριά. Ίσως απλή απροσεξία, ίσως ξεπεράστηκαν τα όρια του σεβασμού προς τα αδέσποτα και ανυπεράσπιστα ζώα, ίσως το αναπόφευκτο φυγείν αδύνατο…


Σαφώς είναι κοινά παραδεκτό πως η ανθρώπινη ζωή υπερέχει ξεκάθαρα όλων των υπολοίπων, ωστόσο εμείς οφείλουμε να ρωτήσουμε: Εάν αυτό το άψυχο σώμα βρισκόταν μπροστά στην πόρτα του σπιτιού σας , θα αδιαφορούσατε και πάλι;


Μία ολόκληρη εβδομάδα βρισκόταν εκεί στην άσφαλτο και ενώ όλοι οι δημότες και μη της Αμοργού αντίκρυζαν αυτό το αποκρουστικό και απελπιστικό θέαμα καθημερινά, κανείς δεν ενδιαφέρθηκε να τη μαζέψει από τη μέση του δρόμου. Ποιος επιτέλους είναι ο υπεύθυνος γι’ αυτό το ατυχές γεγονός;


Εμείς, ως μαθητές που ενδιαφέρονται για τον τόπο τους, ζητάμε άμεσα μία εξήγηση και παρακαλούμε πολύ να τακτοποιούνται τέτοια θλιβερά θέματα το συντομότερο δυνατό, καθώς συνήθως καταλήγουν σε δυσάρεστη εστία μόλυνσης για την περιοχή. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα σας βρούμε αρωγούς στην προσπάθειά μας να αφυπνίσουμε την ευαισθησία που σίγουρα κρύβεται μέσα σε όλους. Δε θίγουμε πρόσωπα, θίγουμε καταστάσεις…


Με εκτίμηση και σεβασμό προς όλους τους συνειδητοποιημένους κατοίκους αυτού του τόπου.


30/11/2007


Οι μαθητές
Αγγελική Πρασίνου, Γιάννης Γαβαλάς, Μαριάννα Νομικού, Απόστολος Μασούρας, Γιώργος Γιαννακός, Μιχάλης Γιαννακός, Φλώρα Χουζούρη, Γιώργος Ασπρομάτης, Ειρήνη Κουτσοκέρη, Λεωνίδας Κατσαγάνης


Η δασκάλα της τάξης
Γιαννουλίδου Ανδρομάχη

Κυριακή, 2 Δεκεμβρίου 2007

Η κληματίδα στην Αμοργό

Μια κληματίδα με φόντο την Λαγκάδα και στο βάθος τα Θολάρια

Κείμενο - φωτογραφίες Βαγγέλης Βασσάλος


Σε ανύποπτο χρόνο, μέσα στο καρδιοχείμωνο, κάνει την εμφάνισή της η αγράμπελη. Γνωστή σε άλλα μέρη και σαν αγριόκλημα, χελιδρονιά, λευκάμπελη. Στην Αμοργό και ειδικά στην Αιγιάλη τη λέμε αγριαβρωνιά.


Δεν την αναζητάς μακριά. Έρχεται εκείνη και σε βρίσκει σχεδόν έξω από το σπίτι σου. Δύσκολο να μείνει απαρατήρητο ένα τέτοιο αναρριχώμενο φυτό που στολίζει τους φράχτες και τις ξερολιθιές, σκαρφαλώνει σε δέντρα και περιτυλίγει θάμνους στα σώχωρα, γύρω από τα σπίτια, στις πλαγιές και ρεματιές, με τα γυαλιστερά σκοτεινοπράσινα φύλλα του σε πλήρη αρμονία με τα κιτρινόλευκα τετραπέταλα άνθη-καμπανάκια.


Οπτική απόλαυση για τους ανθρώπους, (χαρακτηριστική είναι η αγγλική λαϊκή ονομασία του: Travelers joy = η χαρά του διαβάτη) και καλή τροφή για τα ζώα.


Οι μέλισσες την υπεραγαπούν και την τρυγούνε λαίμαργα αν ευνοήσει ο καιρός και ξεπορτίσουν. Απωθητική προς άλλα έντομα, αξιοποιήθηκε παλαιότερα από τους γεωργούς στα νησιά, που έβαζαν χλωρά ανθοφόρα κλαδιά στο στόμιο των σάκων που περιείχαν δημητριακούς καρπούς.


Αναφέρει σχετικά η νησιώτικη παροιμία: «Που την ομπρός μεριά βαστά η κορφή τ' αγριοκλημάτου, η κοπριά του μουλαριού κι η κουτσουλιά του πάτου».


Η κληματίδα για να αναδείξει την όμορφη ανθοφυλλωσιά της, απλώνεται σε μήκος που μπορεί να ξεπεράσει τα 30 μέτρα!


Η κληματίδα η κηρώδης (Clematis Cirrhosa), όπως είναι το επιστημονικό όνομα της αγριαβρωνιάς, και τ’ αδέλφια της οι κληματίδες Φλόγια (Cl. Flamala), Όρθια (Cl. Vitalba) και Κινέζικη (Cl. Chinensis) διαθέτουν φαρμακευτικές ιδιότητες.


Οι ιστορικές αναφορές στο θέμα εντυπωσιάζουν. Ο Δημόκριτος θεράπευσε καρκίνο των μαστών της μητέρας του Ξέρξη Άτοσσας. Ο δε Διοσκουρίδης στο «Περί Ιατρικής Ύλης» βιβλίο γράφει μεταξύ άλλων για τις κληματίδες: «Ετέρας κληματίδος τα φύλλα λέπραν αφήστησι καταπλασθέντα».


Όλα τα μέρη του φυτού έχουν καυστική και ερεθιστική δράση λόγω περιεκτικότητας μεταξύ άλλων κα σε πρωτοανεμονίνες. Κατά το μεσαίωνα οι ζητιάνοι χρησιμοποιούσαν τον καυστικό οπό της κληματίδας για να δημιουργήσουν ψεύτικες πληγές και να αυξήσουν έτσι τις προσφορές ελεημοσύνης.


Η κατάλληλα εφαρμοζόμενη εξωτερική ως επί το πλείστον χρήση προσφέρει πλούσια θεραπευτική δράση, κυρίως αναλγητική και αντιψωριακή. Χρησιμοποιήθηκε εσωτερικά σαν δραστικό καθαρτικό για διάφορες νόσους. Σήμερα μπορεί κανείς εύκολα να βρει και να ευεργετηθεί από τη κληματίδα, υπό μορφήν ανθοϊάματος. Η κληματίδα βοηθά εξίσου ενήλικες και παιδιά σε καταστάσεις απάθειας.


Λαγκάδα Αιγιάλης